Gıda fiyatlarına

yetişilemiyor…

 

Necdet Buluz

 

 

Gıda fiyatları füze gibi. Her geçen gün fiyatlar rekor kırıyor. Gelecekte fiyatların daha da artacağı ifade ediliyor.

Türkiye Ziraat Odaları Birliği (TZOB) Genel Başkanı Şemsi Bayraktar, yaptığı açıklamada, geçen ay ve 2024 yılının genelinde üretici ve market ile girdi fiyatlarındaki farklılıklara ilişkin değerlendirmede bulundu.

Üreticiyle market arasındaki fiyat farklılıklarını her yıl olduğu gibi bu yıl da ülkenin dört bir yanından ziraat odaları aracılığıyla alınan veriler doğrultusunda derlediklerini aktaran Bayraktar, bu konuda şunları söyledi:

“Yaptığımız değerlendirmeler sonucunda 2024 yılında markette takip edilen 41 ürünün 40’ında fiyat artışı, 1 üründe fiyat azalışı oldu. 2024 yılında fiyatı en fazla artan ürün, markette beyaz lahana, üreticide mandalina, fiyatı en fazla düşen ürün, markette ve üreticide patates oldu.”

Bayraktar, geçen yıl bir önceki seneye göre markette en fazla fiyat artışının yüzde 179,1 ile beyaz lahanada görüldüğünü belirterek, bu artışı yüzde 135 ile mandalinanın, yüzde 115,2 ile patlıcan ve pırasanın, yüzde 98,5 ile limonun izlediğini kaydetti.

Söz konusu dönemde markette fiyatı en fazla düşen ürünün yüzde 16 ile patates olduğuna işaret eden Bayraktar, 2024’te üreticide takip edilen 33 ürünün 29’unun fiyatlarının arttığını, 4’ünün ise düştüğünü bildirdi.

Bayraktar, 2024’te bir önceki yıla göre üreticide en fazla fiyat artışının yüzde 276,5 ile mandalinada görüldüğüne dikkati çekerek, şunları paylaştı:

“Mandalinadaki fiyat artışını yüzde 270,4 ile karnabahar, yüzde 166,2 ile beyaz lahana, yüzde 153 ile pırasa izledi. Bir önceki yıla göre bu yıl üreticide en fazla fiyat düşüşü, yüzde 59,8 ile patateste görüldü. Patatesteki fiyat düşüşünü, yüzde 20,7 ile zeytinyağı, yüzde 9,4 ile Antep fıstığı, yüzde 3,6 ile kuru kayısı izledi. Bu yıl patates üretiminde yüzde 21,1 artış görüldü. Bu üretim artışı özellikle patateste yıllık bazda üretici fiyatlarının bir önceki senenin altında kalmasına neden oldu. Zeytinyağı, Antep fıstığı ve kuru kayısıda ürün arzında artış yaşandı ve fiyatlar bir önceki senenin altına düştü. Aralık 2024’te üretici ve market arasındaki fiyat farkı, en fazla yüzde 312,3 ile limonda görüldü. Limondaki fiyat farkını, yüzde 300,8 ile patates, yüzde 270 ile portakal, yüzde 237,2 ile havuç takip etti.”

Limonun 4,1, patatesin 4, portakalın 3,7, havucun da 3,4 kat fazlaya markette satıldığına değinen Bayraktar, üreticide 7 lira olan limonun 30, 4 lira olan patatesin 18, 10 lira olan portakalın 37 ve 11 lira olan havucun 37 liraya tüketiciye ulaştığının altı çiziliyor.

Bayraktar, aralıkta fiyatı en fazla artan ürünün markette beyaz lahana, üreticide patlıcan, fiyatı en fazla düşen ürünün ise markette karnabahar, üreticide patates olduğunu bildirdi.

Aralıkta markette 41 ürünün 24’ünde fiyat artışı, 17’sinde fiyat azalışı görüldüğünü belirten Bayraktar, “Aralık ayında markette fiyatı en fazla artan ürün, yüzde 75,6 ile beyaz lahana oldu. Beyaz lahanadaki fiyat artışını, yüzde 43 ile patlıcan, yüzde 30,2 ile yeşil soğan ve yüzde 16,6 ile marul takip etti. Markette fiyatı en çok azalan ürün ise yüzde 35,5 ile karnabahar oldu. Karnabahardaki fiyat düşüşünü, yüzde 13,6 ile domates, yüzde 7,6 ile sivribiber, yüzde 6,3 ile kabak izledi.” değerlendirmesinde bulundu.

Bayraktar, aralıkta üreticide 33 ürünün 15’inde fiyat artışı, 9’unda düşüş görüldüğünü, diğerlerinde ise değişim olmadığını aktardı.

Aralıkta üreticide en çok fiyat düşüşünün yüzde 27,9 ile patateste görüldüğünü belirten Bayraktar, patatesteki fiyat düşüşünü yüzde 25,3 ile portakalın, yüzde 11,2 ile limonun ve yüzde 11,1 ile mandalinanın izlediğini kaydetti.

Bayraktar, üreticide en fazla fiyat artışının yüzde 89,2 ile patlıcanda görüldüğünü, söz konusu artışı yüzde 44,5 ile yeşil soğanın, yüzde 42,3 ile beyaz lahananın ve yüzde 31,6 ile karnabaharın takip ettiğini belirterek, şu ifadeleri kullandı:

“Üreticide patlıcan fiyatındaki artışın sebebi, ürün arzındaki azalmadır. Arzın düşmesi ve talebin artması, üreticide yeşil soğan, beyaz lahana ve karnabaharda da fiyatların yükselmesine sebep oldu. Sera üretiminde kış döneminde birim alandan alınan verimin azalması, kışlık sebzelerde bir önceki yıl üretici fiyatlarının düşük olması ve maliyetlerinin de yükselmesi üretim alanlarını daralttı. Seracılığın yoğun olarak yapıldığı kıyı şeritlerimizde ve kışlık sebzelerin yoğun ekilişlerinin olduğu bölgelerde meydana gelen doğal afetler, üretimi olumsuz etkileyerek üretici fiyatlarının artmasına sebep oldu. Patateste geçen yıl rekoltenin yüksek olmasından kaynaklanan arzdaki artış, fiyatların düşmesine neden oldu.”