Türkiye’nin

 

rekabet gücü…

 

 

 

Necdet Buluz

 

 

Türkiye rakip ülkelerle rekabet gücünü her zaman kullandı. Peki, bu rekabet gücü nereden geliyor? Türkiye’nin en çok övülen rekabet avantajı olan fiyat-hizmet/Fiyat-kalite dengesinin arkasında ne var? Rekabet avantajınız yoksa ortaya çıkmayacaksınız.

 

Turizmin sahip olduğu 5 alanda rekabet gücü daha çok, Türkiye ortalamasının altında kalan konaklama, F&B alanlarında yaşanıyor. Ortalama kazançta, otellerde 38,8 Dolar, F&B’de 28,4 dolar elde edildi.

 

Turizmde esas maliyetler; personel, F&B ve enerji’de odaklanır. Meseleye personel açısından bir bakalım.

 

Turizm Databank ekonomisti Erol Karabulut’un 2025 yılı Ücret Yapısı çalışmasına göre Eylül 2025’te Türkiye genelinde ortalama günlük kazanç, 41,7 dolarda iken en yüksek kazanç 126,2 dolarla havayollarında kaydedildi. Öte yandan diğer #turizm sahalarında Türkiye ortalamasının altında kalındı.

 

Ülke genelinde 90 kadar birleştirilmiş sektörde en yüksek kazançlar, havayollarının ardından 115,9 dolarla kok kömürü ve rafine edilmiş petrol ürünleri imalatında ve 101,4 dolarla ham petrol ve doğal gaz çıkarımında elde edildi.

 

Havayollarında 43,3 bin kişi 126,2 dolar ortalama günlük kazanç elde ederken Türkiye en çok insanın çalıştığı 3’üncü büyük alan olan F&B’de 937,5 bin kişi 28,3 dolar ortalama günlük kazanç ediyor.

 

En çok insanın çalıştığı 10 sektör içinde yer alan Konaklamada 520,3 bin kişi 38,7 dolar ortalama günlük kazanca sahip. İşte bu alan Türkiye’nin en çok övülen fiyat-hizmet/Fiyat-kalite dengesinin de temeli.

 

Diğer yandan toplam 150 bin kişinin çalıştığı acente tur operatörlerinde ve kültürel sportif alanlarda 35-38 dolar günlük kazanç var.

 

İşte rekabet avantajımız bu. Türkiye’nin en çok övülen fiyat-hizmet/Fiyat-kalite dengesinin de temeli budur: Turizm çalışanına en az ücret rekorlar mı?

 

İç turizme teşvik verilmeli.

 

Turizm sektöründe sıkıntının döviz kurlarının düşük olması olduğunu belirten TURSAP Genel Başkanı Bağlıkaya şunları söyledi:

 

”Düşük kur sektörü zorluyor. Döviz kurlarıyla satış yapıp maliyetlerin TL ile karşılanması sektör açısından iyi değil.  Kurların haziran ayına kadar 40 liraları bulması lazım. Kurlar 40 liraları bılursa sektör biraz olsun rahatlar” dedi.

Bağlıkaya,  kamuoyunda fiyatları turizmci belirliyormuş gibi yanlış bir algının olduğunu belirterek, ”Türkiye’nin turizmde rekabet ettiği ülkelerin üzerinde bir fiyat belirlemesi mümkün değil.  Fiyatı biz belirliyormuşuz gibi bir algı var, fiyatı yükseltmek bizim elimizde mi? Kim fiyatı yükseltmek istemez, bir şey üretiyorsun bunu 10 liraya satacağına 20 liraya satmayı kim istemez. Herkes ister ama öyle bir anlatıyorlar ki, oteller çok ucuza satıyor yani satabiliyor da mı satmıyor. Ama rekabet ettiğin ülkelerin fiyatı var, bir de senin ülkenin bir fiyat aralığı var ve biraz üzerine çıkınca tercihler başka ülkelerle değişiyor. Ancak sıkıntı iç turizmde. Kartalkaya yangını sonrası iç turizm olumsuz etkilendi. Yoğun şekilde iptaller oldu.  Yavaş yavaş artacağına inanıyorum. İç turizmin canlanması için hükümet teşvik vermeli.”

 

”Çok yüksek fiyatlara satan üst segment otellerin dışında turizmcilerin 2024’ü çok güle oynaya geçirdiğini düşünmüyorum” diyen Bağlıkaya, Orta segmentteki otellerin maliyetlerle ilgili sıkıntılar yaşadığını, 2024’ün her şeye rağmen yükselerek geçtiğini, bu yükselişin sadece Türkiye’de değil her ülkede gerçekleştiğini, 2025’inde rekorlarla bitecek bir yıl olacağını ifade etti.

 

Yurtdışı rezervasyonlarda Kartalkaya yangınının ardından yapılan aleyhte propagandalara karşın sıkıntı olmadığını belirten Bağlıkaya, şunları söyledi:

 

“Sektörde dolandırma korkusundan dolayı insanların acentayla seyahat etmek istemiyor. İnsanlar seyahat acentasından alışveriş yapmaktan çekiniyor. Direkt oteli arıyor. Bunun için düzenleme gerekiyor. Biz para topluyoruz, regülasyon yok. Bugüne kadar iflas edip başına bir şey geleni görmedim. İflas edip başka isimle tekrar şirket kuruyorlar. Bunların denetlenmeli.”