YIL BAŞLARI HAYATIN KİLOMETRE TAŞLARI

YAHYA AKSOY

“… Menzili ırak bu yolu/Bu yola kim varası/ Müşkülü çok bu yolun/ Bunu kim başarası…/bildik gelen
geçer imiş/Bildik konan göçer imiş/Aşk şarabın içer imiş/ Bu mânâdan her kim duyar…”( 1)-Yunus
Emre
Ünlü Şair Fikret Sezgin: “Yatağına sığmaz, saatler nehir…/Bu gün pazartesi, yarın kim bilir.” “Ses ipine
söz asan ünlü şair Arif Eren, “Dört Mevsimden Hatıralar “şiirinde “Bir salıncakta geçmiş zaman
sallanır/ Vefalı günler mevsim mevsim hatırlanır …/ “Bir Kuştur Zaman” şiirinde ,” Sorguya çekmeli
kendini insan/Vicdanıyla baş başa kalınca/Hatanın tekrarına izin yok/Kafesten uçan bir kuştur
zaman…/ Veysel ,“İki kapılı bir handa gidiyoruz gündüz gece…”/ Ünlü düşünür Montaigne, "Bir şey
koparır bizden ,yıllar,akıp giderken" / Hz.Mevlâna, “Her gün bir yerden geçmek ne iyi/ Her gün bir
yere konmak ne güzel/ Bulanmadan, donmadan akmak,ne hoş Dünle beraber gitti cancağzım/ Ne
kadar söz varsa düne ait/ Şimdi yeni şeyler söylemek lazım…!”/ Düşünür Hesıdos (İşler ve Günler
eserinde) “Turnalar gökyüzüne doluştu mu yağmurlu günler başlar…” / diye yaşamı ifade
etmekteler…
Bilim ve kültür dünyasında derin etkiler yaratan rahmetli Prof.Dr.Ahmet Taner Kışlalı Külür Bakanlığı
yayınlarına yazdığı giriş yazısında şöyle demekte : “Günümüzün insanı,bildikleri ile yetinmeyen,hızla
değişen koşularda kendini yenileyebilen,özgün,barışçı, insancıl,hoşgörülü,topluyla bütünleşmiş,kendi
kişiliğini geliştirirken başkalarının gelişmesine de çalışan toplumsal bir varlık olmak durumundadır. Bu,
çağın gereklerine uygun,ama kendi benliğinden ,toplumun öz kaynaklarından kopmamış bir insandır.
Çünkü insan ,ancak ulusal özelliklerini koruduğu oranda,çağdaş uygarlığa, evrensel kültür
değerlerinin oluşmasına ve zenginleşmesine katkıda bulunabilir.”(2)
Zaman ve mekân içinde insanlar ve uygarlıklar incelendiğinde çok değişik inançlar, felsefeler ve kültür
değerleri karşımıza çıkmakta ve bu durumları da halk sözleri özetleyerek pekiştirmekte:“ O eski
günler! Nerede?/Ömür kıvama geldi zaman tükendi !/Tandır kıvama geldi hamur tükendi!/ Zaman
devr-i daimdir,geçen insan ömrüdür!Takvimler, zaman değil ömür yaprakları oldular !…”
Maya ve Aztek uygarlığında zaman ayarı evrendeki güneş,yıldızlar ve gezenlerin hareketlerine göre
düzenlenir ve tapınakların yapım felsefesinde esas alınırdı. Tarihi bilgilere göre eski Roma'da günlerin
sayılması konusunda kargaşa yaşanması üzerine imparator Jül Sezar, yeni yılın başlangıcını olarak 1
ocak kabul eden "Jülyen Takvimi"ni M.Ö. 45 yılında uygulamaya koydu.
1582 yılında Papa Gregoriyus, yeni yıl başlangıcını 25 Mart olarak kabul eden ve yılı on iki aya bölen
"Gregoryen Takvimi"ni (Miladi takvimi) düzenledi. Bu takvim 1572 yılında yeniden düzenlenerek yıl
başı 1 Ocak tarihine alındı.
Hicretin 17'nci yılında Halife Ömer zamanında uygulamaya konulan " Hicrî Takvim" Müslüman
ülkelerde Peygamberimiz Hazreti Muhammed'in(S.S.) Mekke'den Medine'ye göç yılı 622 başlangıç
olarak benimsendi.
Gelişen teknoloji ile birlikte küçülen dünyada ,mobil cihazlara yüklenen programlarla " GPS- Küresel
Konumlama Sistemi" ile günümüzde gezegenlerin yerlerinin belirlenmesi dahil birçok konum
belirleme işlemi yapılabildiği ifade ediliyor. Yapay zeka günümüzü sürüklüyor! Türkülere, şarkılara,

belgesellere, romanlara,dizelere,türkü lere, şarkılara ve tuvallere yansıyan, ölmez eserler bırakan
üretken ve yaratıcı bir hayat sürekliliğini sürdüren antikalar gibidir.
“Tozlar ve dumanlar olmasaydı, ademoğulları bin yıl yaşardı…”İbni Sina (980-1037)/Huzur içinde
yenen yavan ekmek, endişeyle yenen ziyafet yemeğinden daha değerlidir.” Bilge EZOP-MÖ.-?–ölümü
550 /“…İnsanlar her şeyi başka başka görürler, başka başka düşünürler : Düşünce ayrılıklarının asıl
nedeni budur…/ Göklerin altındaki her şey, aynı yasanın ve aynı yazgının buyruğundadır…” Mantaıgne
– denemeler, s. 19-76 Karaca y. /Âşık Veyesel’in söyleyişi ile “Koyun kurt ile gezerdi, fikir başka başka
olmasa…”/Âşık Beyani :” …Sahip çık kimsye verme bir karış /Bu toprak üstünde başlat bir Yarış /Fikirle
savaş yap fikirle barış/ kılıç en sonunda vurulur oğul..” sözleri bizi aydınlatmalar…
N.Ferguson,” Dünyanın Finans Tarihi-Paranın Yükselişi” eserinde hayatın gerçeklerine ışık tutmakta:
“Mangır,servet, kazanç,metelik; adına ne derseniz deyin,para önemlidir. Hıristiyanlar için para aşkı
tüm kötülüklerin anasıdır. Komutanlar için savaşın payandası,devrimciler için işçinin
prangasıdır…İspanyol fatihlerinin zannettiği gibi güümüşten bir dağ mıdır? Nasıl oldu da paranın
büyük kısmının görünmez olup bilgisayar ekranlarındaki rakamlara dönüştüğü bir dünyada yaşamaya
başladık? Para nereden geldi? Nereye kayboldu?
Paranın yükselişi insanın yükselişi için elzemdir-Jacob Bronowski
Bütün büyük tarihsel olayların arkasında finansal bir sır giizlidir ve bu kitap bu sırların en önemlisini
aydınlatmak üzere yola çıkmıştır. Mesela rönesan sanat ve mimari piyasasında büyük bir patlamaya
yol açmıştır.,çünkü mediiiiiiiici gibi İtalyan bamkerler doğudan öğrendikleri matematiği parasal işlere
uygulayıp servet sahibi olmuşlardır. Hollanda,Habsburg İmparatorluğuna üstün gelmiştir…s-9-11
Er yada geç her balon patlar… er yada geç fiatların düşeceği beklentisini düşünen alıcılarınkini, er
yada geç hırs yerine korkuya bırakır… 1929 ve 1933 yılları arasında büyük buhran’nın başlamasına
neden olarak Amerikan bankacılık sistemindeki büyük darama gösterilir…Fins aynı zamanda
aramızdaki farklılıkları da körüklüyor.Şanslı ve zeki olan zenginleşirken, şanssız ve pek zeki
olamayanları yoksullaştırıyor…”s-18
Açgözlü hayaller paranın olmadığı bir dünya düşleyin, yeni insanlar kendilerine yaşamalrı için gerekli
olan ne varsa fazlasıyla veren,yarın kaygısı olmayan, ne varsa fazlasıyla veren doğaya gövenen , yarın
kaygısı olmadan yaşayan, avcı, toplayıcı atalarına benzeyecekler …” (3)
Nobel Ödüllü iktisatçı Jeseph Stiğlitz başkanlığında önde gelen ekonomist ve uzman, gelir ve servet
eşitsizliği konusunda yazdıkları raporda bağımsız bir uluslararası panel kurulması çağrısında
bulunmaktalar. “…Dünyanın İklim krizi kadar eşitsizlik kriziyle de karşı karşıya olduğu, bunun da siyasi
istikrarsızlık ve çatışmaların artmasına ve demokrasiye olan güvenin azalmasına “ yol açtığı
gerçeğine dikkatleri çekerek günümüzde dünyanın en büyük sorunlarına çözüm bulunması
önerilmekte. . (4)
N.Hoca’nın“ insanların hepsi bir tarafa giderse dünyanın dengesi bozulur…" sözünü unutmadan ,
çeşitli hastalıklarla mücadele eden dünyaya, iki gözle bakıp ayrıntıları ve farkları görerek , kökleri
derinlerde sevgi ve dostluk çınarınızı büyüterek, sezgilerimizi toplumsal bakışla zenginleştirip ve
dengeleri koruyarak ,gerçekleri gören , akıl ve mantık süzgecinde yeni bir yaşam anlayışıyla, sağlık ve
huzur içinde yeni yılı ve yılları kutlayalım. Sağlığınız, umutlarınız ve mutluluğunuz sonsuz olsun…

) – Yunus Emre Şiirlerinden Gül Deste, Cumhuriyet Yan.İ.Başgöz- Bu Latif Çiçekler,s,44/s.21 / 2 -”Doç.Dr.Ahmet Taner Kışlalı-Kültür Bakanı
,1979,(Düşün ve Toplum,İlkay Sunar,KB y.)/ 3 – A.World Without Money-S.Stndart-1979 /Paranın Yükselişi-The Ascent of Money- Naıll
Ferguson-2028. Çevirmen ARIS- YKY.2011-Paranın Finans Tarihi./ 4) T.L.Friedman,The New York Times-Oksijen,21-27 Kas.2025.