Yahya AKSOY

 

“Ben şimdiye kadar on beş hükümdar ve cumhurbaşkanı ile özel ve
resmi konuşmalar yaptım. Bu geceki kadar ezildiğimi anımsamıyorum.
Mustafa Kemal ‘de büyük bir ruh kudretinin esrarı var.”1

Bu milletin yetiştirdiği en büyük

insan, vefat ettiğinde bir erke-
ğe, toprağa verileceği zaman, bir

kadına emanet edilmişti. Çünkü…
1938’de Atatürk’ün naaşını emanet
edebileceğimiz en yetkin kişi bir
erkek’ken, 1953’te bir kadın’dı.

Çünkü kadınlar… Atatürk devrim-
leri sayesinde, sadece 15 sene gibi

kısa sürede, erkeklerin önüne geç-
meyi başarmıştı. “Atatürk, bağım-
sızlığı kendi halkının emeğinden,

kaynaklarından ve olanaklarından
dokuyan insandı.”2

Askerlik çığırın-
dan gelen Atatürk’ü, siyaset olayları

büyük bir devlet adamı yapmış oldu-
ğu gibi, yurdun kültür sorunları da,

onu büyük bir eğitimci durumuna
getirmiştir. .. Atatürk içten, özden,
yürği açık bir Ata idi. Kılıcı ile
ulusunu kurtaran, kalemi ile de onu
yükselten tarih boyunca yabancı
ülkelerde “büyük” sanını kazanan
asker devlet başkanları, uluslarına

eğitim alanında da
babalık etmişlerdir.
Kendi kalemleriyle

eğitici yapıtlar mey-
dana getirmişlerdir.

Anglasaksonların

Büyük Alfred’i ( Al-
fred the Great, ( 849-

899) ile Almanların
Büyük Friedrich’i (

Fredrich der Gros-
se, 1712-1786) bu

gerçeğin iki büyük
kanıtıdır…

1936 sonbaharın-
da bir gün Atatürk,

beni özel kalem müdürü Süreyya

Anderiman’ın yanına katarak Be-
yoğlu’ndaki Haşet kitabevi’ne gön-
derip uygun gördüğümüm Fransızca

geometri kitaplarından birer tane
aldırttı. Bunlar Atatürk’le birlikte
gözden geçirildikten sonra yazılacak

geometri kitabının genel tasarısı çi-
zildi. Bir süre sonra ben ayrıldım ve

kış aylarında Atatürk u yapıt üzezın-
de çalıştı. Bu emeğin ürünü olarak

Atatürk’ün kaleminden Geometri
kitabı orata çıktı. Kitabın kapağında
önemle belirtildiği gibi
Atatürk’ün bu yapıtı”
Geometri öğretenlerle,

bu konuda kitap yaza-
caklara kılvuz ollllarak

Kültür Bakanlığı’nca

neşredilmiştir…” Ya-
zar adı yok, fakat ya-
zının ruhu ve tutumu,

onun, Atatürk tarafın-
dan çıkmış olduğunu

apaçık gösterir.

2

Geometri, eski terimle Hendese,
eğitim örgütümüzde önemli bir

yer tuttuğu halde bunun terim düze-
ni ve çapraşıktı. Arapça ve Farsça

okul proğramından kaldırılmış, fakat

arapça üzerine kurulmuş olan terim-
ler kalmıştı. Örneğin, ” müselles-i

mütesaviyül adlâ “yı çözümleli ola-
rak hangi öğrenci anlayabilirdi?…

İşte bu küçük kitapta 1 boyut,

uzay, yüzey, çap, çmeber, oran, oran-
tı, türev, var sayı…gerekçe ….gibi

terimler hep bu amaçla Atatürk

tarafından türtiiiilip kon-
muştur….

Atatürk, eleştirileri
daima memnunlukla
karşılamış ve ortaya
koyduğu yeni sözcük ve

terimlere bir deneme hak-
kı tanıdığını belirtmiştir.

Amacı daima “ daha uy-
gun’a doğru ilerlemekti;

önerilen değişiklikleri
haklı görünce hemen

benimserdi. .. Atatürk’ün ortaya

koyduğu terimlerden birtakımı bu-
gün kullanılıştan çıkmış, yerlerini

“daha uygunélara bırakmış olabilir,
tümey açı yerine tümler açı ile bütey
açı yerine bütünler açı’da olduğu
gibi. Atatürk ilke adamı olduğu için,

bunları hoş görecek, hatta sevine-
cekti. Yeter ki ortaya koyduğu ilke

sarsılmasın ve yine z<3aviyetân-ı
mütekabiletân-ı dâhiletân (= içters
açılar) gibi terimlere dönülmesin…
Bu kitap başka bir önemli gerçeği
de tanıtlamaktadır. Atatürk, III. Türk
Dil Kurultayı’nda bir “dil felsefesi

kuramı “ olarak Güneş- Dil Teo-
risini ortaya koydu. Kimi çevreler

bunu, Türkçeyi arıtma

çığırından Osmanlı-
cacılığa geri dönüş

için Atatürk’ün yap-
tığı bir “manevra”

sandılar. Bu kitap bu

sanının yanlış oldu-
ğunu kesin olarak

ortaya çıkar yazdığı
bu yapıtta, Atatürk,
koyu Türkçeciliği
bırakır, Osmanlıcada
kullanılagelmekte olan

terimleri Güneş-Dil te-
orisine göre birer birer

çözümler, bunların öz

Türkçe olduğunu “ta-
nıtlar” ve bu zahmet-
lere girmezdi. Atatürk

bu nitelikte bir önder
değil, içten, özden,
yüreği açık bir ATA
idi, kılıcı ile ulusunu
kurtaran, kalemi ile de

onu yükselte.” …”A.Dilaçar 3

“…AB’nin genişlemeden sorum-
lu komiseri Oli Rehn, 5 Temmuz

2007’de İstanbul’da “Türkiye’nin

AB’ye girişinde Finlandiya’nın ro-
lü” konusunda yaptığı konuşmada

şöyle Türkiye ve Finlandiya’nın

siyasi mitolojisindeki önemli ben-
zerliklerde dâhil iki ülke arasındaki

önemli bir tarihi bağlantıyı hatırlat-
mak istiyorum. Bu bağlantı modern

Türkiye Cumhuriyeti’nin kurucusu
Mustafa Kemal’e kadar dayanır. O,

Gregory Petrov’un ünlü Beyaz Zam-
baklar Ülkesinde kitabını Türk eği-
tim kurumlarında zorunlu bir kitap

olmasını istedi.

Kitap, Fin ulusal kalkınmasını
ve milli düşünür J. V. Snelman
aracılığı ile eğitim ve sivil toplumun

önemini açıklar. Atatürk’ün aynı za-
manda, daha sonra Kış Savaşı’ında

Fin bağımsızlığının lideri ve Batı
demokrasisinin savunucusu General
Mannerheim’in bir hayranı olduğu
da bilinmektedir. Dahası 1956’dan

1981’e kadar çok uzun süre Fin-
landiya başkanlığını yürüten Urho

Kekkhonen gençliğinde Atatürk

devrimlerini okumuştur. Finlandi-
ya bağımsızlık ve kalkınmasında

Snelman ulusal bir düşünür; Man-
nerheim bir asker ve stratejik lider;

Kekkhonen ise bir devlet adamıdır.
Türkiye’de ise tüm bu üç karakter
Kemal Atatürk’te birleşir demekte: “
“Mustafa Kemal hem asker hem
de devlet adamı olarak büyük bir
muzaffer liderin tüm özelliklerine

sahip, olayları soğuk kanlı değerlen-
direbilen bir realist, bir o kadar da

esnek bir teknisyendi.” Uusi Suomi
_Finlandiya – 11 Kasım 1938

“…Ülkesi, özgürlüğünü, güven-
liğin ve siyasi konumunu Atatürk’e

borçlu olduğunun farkındadır….”
Egyptian- Mısır- (11 Kasım 1938
“… Net ve taviz vermez kişili

vardı. Onun ümidi ordularının omur-
gasını oluşturan Anadolu köylü-
sünde çiftçilerde yatıyordu….” The

Times –İng. 11 Kasım 1938

“Gazi Mustafa Kemal Paşa ef-
sanesinin temelinde iki olağanüstü

başarı yatıyor. Birincisi son nefesini
vermekte olan bir imparatorluğun

yıkıntılarından bir cumhuriyet yarat-
ması.İkinci başarı da, halkı bu cum-
huriyeti yaşatacak şekilde eğitmesi.”

Malaya Trıbune-Singapur-11 Kasım
1938

“… Kemal’in ilk muhteşem

reformları, modası geçmiş bir toplu-
mun âdet ve alışkanllıklarıı yıkarak,

yerine Batılı bir yaşam tarzın kurul-
masıyla ilgiliydi….” Cape Times, G.

Afrika, 11 Kasım 1938
“Dünyanın en değerli lideriydi”

Yugoslav Politika gazetesi. (12 Ka-
sım 1938 )

“Mustafa Kemal hem asker hem
de devlet adamı olarak büyük bir
muzaffer liderin tüm özelliklerine

sahip, olayları soğuk kanlı değerlen-
direbilen bir realist, bir o kadar da

esnek bir teknisyendi.” Uusi Suomi
_Finlandiya – 11 Kasım 1938

“…Ülkesi, özgürlüğünü, güven-
liğini ve siyasi konumunu Atatürk’e

borçlu olduğunun farkındadır….”
Egyptian- Mısır- (11 Kasım 1938)
– (4)
“O, vatanına ve ulusuna hayatını
adamıştır” diyen Atatürk ‘ün manevi
evladı Prof. Afet İnan, Atatürk’ün
100. Yılı anısına Anakara Valiliği

100.Yıl sanat galerisinde açılan seri-
ye katılmıştır.

Kasım ayları, Atatürk’ü anma,
Anlama ve anlatma “ günleridir.

Hint parlemento heyeti başkanı S.
Kripalaniéin ifadesiyle :” Atatürk,

yalnız Türk ulusunun değil, özgür-
lüğü uğruna savaşan bütün ulusların

önderidir…” Büyük Önderi ve silah
arkadaşlarını özlemle, rahmet ve
minnetle anıyoruz. Yüzyılların ve
geleceğin, özgürlik ve bağımsızlık
ruhunun en büyük lideri ve bütün

alanlarda Dünya’ya örnek Başöğret-
men Atatürk’ün ve tüm eğitimcilerin

“ 24 Kasım Öğretmenler gününü

kutlayarak, “ en büyük eserim “ de-
diği “ laik, demokratik ve sosyal bir

hukuk devleti olan Türkiye Cumhu-
riyeti büyük çınarı altında gururla “

Türk, öğün, çalış, güven/ Ne Mutlu
Türküm diyerek “ ve çok çalışarak
yaşayacağız. •
yahyaaksoy@butundunya.com.tr
Kaynakça
1-Sir Charsles Townshend (İng.General)
2-Ceyhun Atuf Kansu- dr.yazar ve şair)

3-Agop Dilaçar- TDK Başuzmanı, An-
kara, 10.11.197- Atatürk –Geometri,

önsözü, / 4-(Gazeteci ve yayıncı Nuri

M.Çolakoğlu-Dünya Basınında Ata-
türk-Kasım 1938, Hürriyet okurlarına

armağanı.)

eğitim alanında dang. 11 Kasım 1938

“Gazi Mustafa Kemal Paşa ef-
sanesinin temelinde iki olağanüstü

başarı yatıyor. Birincisi son nefesini
vermekte olan bir imparatorluğun

yıkıntılarından bir cumhuriyet yarat-
ması.İkinci başarı da, halkı bu cum-
huriyeti yaşatacak şekilde eğitmesi.”

Malaya Trıbune-Singapur-11 Kasım
1938

Tarih Kurultayı delegelerine Marmara Köşkü’nde verilen ziyafetten sonra.
(8 Temmuz 1932

5
BD KASIM 2026

“… Kemal’in ilk muhteşem

reformları, modası geçmiş bir toplu-
mun âdet ve alışkanllıklarıı yıkarak,

yerine Batılı bir yaşam tarzın kurul-
masıyla ilgiliydi….” Cape Times, G.

Afrika, 11 Kasım 1938
“Dünyanın en değerli lideriydi”

Yugoslav Politika gazetesi. (12 Ka-
sım 1938 )

“Mustafa Kemal hem asker hem
de devlet adamı olarak büyük bir
muzaffer liderin tüm özelliklerine

sahip, olayları soğuk kanlı değerlen-
direbilen bir realist, bir o kadar da

esnek bir teknisyendi.” Uusi Suomi
_Finlandiya – 11 Kasım 1938

“…Ülkesi, özgürlüğünü, güven-
liğini ve siyasi konumunu Atatürk’e

borçlu olduğunun farkındadır….”
Egyptian- Mısır- (11 Kasım 1938)
– (4)
“O, vatanına ve ulusuna hayatını
adamıştır” diyen Atatürk ‘ün manevi
evladı Prof. Afet İnan, Atatürk’ün
100. Yılı anısına Anakara Valiliği

100.Yıl sanat galerisinde açılan seri-
ye katılmıştır.

Kasım ayları, Atatürk’ü anma,
Anlama ve anlatma “ günleridir.

Hint parlemento heyeti başkanı S.
Kripalaniéin ifadesiyle :” Atatürk,

yalnız Türk ulusunun değil, özgür-
lüğü uğruna savaşan bütün ulusların

önderidir…” Büyük Önderi ve silah
arkadaşlarını özlemle, rahmet ve
minnetle anıyoruz. Yüzyılların ve
geleceğin, özgürlik ve bağımsızlık
ruhunun en büyük lideri ve bütün

alanlarda Dünya’ya örnek Başöğret-
men Atatürk’ün ve tüm eğitimcilerin

“ 24 Kasım Öğretmenler gününü

kutlayarak, “ en büyük eserim “ de-
diği “ laik, demokratik ve sosyal bir

hukuk devleti olan Türkiye Cumhu-
riyeti büyük çınarı altında gururla “

Türk, öğün, çalış, güven/ Ne Mutlu
Türküm diyerek “ ve çok çalışarak
yaşayacağız. •
yahyaaksoy@butundunya.com.tr
Kaynakça
1-Sir Charsles Townshend (İng.General)
2-Ceyhun Atuf Kansu- dr.yazar ve şair)

3-Agop Dilaçar- TDK Başuzmanı, An-
kara, 10.11.197- Atatürk –Geometri,

önsözü, / 4-(Gazeteci ve yayıncı Nuri

M.Çolakoğlu-Dünya Basınında Ata-
türk-Kasım 1938, Hürriyet okurlarına

armağanı.)