2025 turizm

karnesi…

 

Necdet B.SİVASLI

 

Yabancı turist sayısı geriledi. Sektör bu durum karşısında yerli turiste sarıldı. İç dinamikler ateşleniyor.

Normal şartlar içinde oteller kar ediyor. Dolması şart değil. Az, ancak paralı turistler otelleri kalkındırıyor. Yerli turistler ise pazarlık yaparak otelleri doldurmaya çalışıyor.

Türkiye’de belgeli faal olan otel yatağı sayısı % 8 dolayında artarak 1.961 bini geçerken, otellerin vergiye konu olan cirosu da 2024’te 16,3 milyar Dolardan % 15,5 artışla 10 ayda 18,9 milyar Dolara yükseldi.   Turizm Geliştirme Ajansı TGA’nın, turizm sektöründen aldığı Turizm Payı miktarı % 6,7 artarak 122,3 milyon Dolardan 130,4 milyon Dolara çıktı.

Kültür ve Turizm Bakanlığı’nın açıkladığı geçici verilere göre; 2025 yılı Ocak-Ekim döneminde (günübirlikçi sayıları da dahil) Türkiye’ye gelen yabancı ziyaretçi sayısı geçen yıla göre % 0,4 düşerek 47,3 milyondan 47,1 milyona indi.

2025 Ocak-Eylül döneminde tesislerde yapılan toplam geceleme sayısı % 13,5 artarak 195,1 milyon ulaştı. Yabancı ziyaretçilerin tesislerde yaptıkları gecelemeler 7,7 artarak 120,6 milyona yaklaştı ve vatandaş ziyaretçilerin gecelemeli de % 24,5 artarak 74,5 milyona yaklaştı.

Öte yandan, Türkiye’deki işletme belgeli ve basit otellerde doluluklar, 2025 yılı Eylül ayında 4,44 puan düşerek % 65,49’dan % 61,05 dolayına indi. Antalya’da konaklama tesisi dolulukları 1,8 puan gerileme ile % 87,01’e indi. İstanbul’da 4 puan düşüşle % 58,65’e geriledi. Muğla’da tesis dolulukları % 64,1’e İzmir’de % 43,3’e ve Aydın’da % 66,2’ye düştü.

 81 şehrin olduğu Türkiye‘de, yabancı ziyaretçilerin 2025 yılı 9 ayda yaptıkları TESİS gecelemelerinin % 95’ini 6 turistik merkez (% 7,5’i) aldı.

Öte yandan 922 ilçenin bulunduğu ülkemizde, yabancı ziyaretçilerin yaptıkları gecelemelerin % 87’si (% 2,5’i) de 23 ilçe merkezinde toplandı. Şehirler bazındaki dağılımda; Antalya % 62 ve İstanbul % 17 pay ile açık ara önde. Muğla, Aydın, İzmir ve Nevşehir da onları izledi.

İlçeler bazında ise Antalya’nın Manavgat, Alanya, Kemer ve Belek-Serik ilçeleri belirgin biçimde önde.

2025 yılı 9 ayda Türkiye, tahmini turizm cirosunu (gelir?) 2,5 milyar Dolar artırarak 49,7 milyar Dolara çıkardı. Toplam gelirin % 41,5’i vatandaşlardan, % 58,5’i yabancı ziyaretçilerden elde edildi.

2025 yılı Ekim ayında enflasyon % 32,87 artarken Turizm Databank’ın tahminlerine göre, bu ayda otellerde F&B maliyet artışı yıllık % 50,6 oldu. Böylece maliyetler enflasyonun 17,7 puan üzerinde artmış oldu. Bu dönemde konaklama tesislerinde F&B+Enerji maliyetlerindeki artış da % 44,5 oldu. Personelde ise artış % 53,5’i buldu.

Otellerin kur artışı karşısında maliyet baskısı Ekim ayında da devam ediyor. TÜİK verileri doğru ise, 2025 yılı Ekim ayında enflasyon yıllık % 32,87 ve otel maliyetleri % 50-51 artarken, Dolar kuru da yıllık % 22,1 yükseldi. Maliyet-Kur makası ise 28,5 puan oldu.

2025 yılı Ocak-Ekim döneminde Türkiye’ye 1278 kruvaziyer gemisiyle giden-gelen ve transit turist sayısı % 14,5 artarak 1,76 milyondan 2,021 milyona ulaştı.

2025 yılı 9 ayda, Akdeniz Avrupası’nın en fazla yabancı ziyaretçi alan 5 ülkesi içinde gerileyen yalnızca Türkiye oldu. Bu dönemde, İspanya % 3,5 artarken Fransa % 7,8 büyüdü. İtalya’nın % 5 dolayında artışta olduğu yılda Yunanistan % 6’yı aştı. Türkiye ise % 1 geriledi. Türkiye’deki düşüş GB hariç % 4’ü geçti.

Turizm Databank’ın Bankalararası Kart Merkezi BKM’den derlediği verilere göre; yurtiçinde, banka ve kredi kartları ile yapılan turizme yönelik harcamalar, 2025 yılının Ocak-Eylül döneminde % 14,3 artarak 27,8 milyar Dolara yaklaştı. 2024’te 24,3 milyar Dolardı.

Bu dönemde, yurtiçinde, kredi ve banka kartları ile yapılan otel konaklama harcamaları % 22,5 artarak 9,1 milyar Dolara çıktı. Uçak bileti harcamaları da % 4 düşerek 7 milyar Dolara indi. Bu dönemde, Türkiye’de, yerli ve yabancı kartlarla yapılan online turizm hizmetleri alımları 16 artarak 14,1 milyar Dolar oldu.

2025 yılının Ocak-Eylül döneminde, Türkiye şehirlerinde turizm sektörünün bankalardan kullandığı toplam kredi % 34,2 yükselerek 4,98 milyar Dolar arttı. 2024 yılı 9 aylık artışı 3,71 milyar Dolar dolayındaydı.

Türkiye’de turizm alanında alınan nakdi banka kredileri 2025 yılı Ocak-Eylül döneminde % 69 artarak 4,32 milyar Dolar artış gösterdi. 2024 yılındaki artış ise 2,55 milyar Dolar dolayındaydı. Turizmde Gayri nakdi krediler % 17,5 artarak 605 milyon Dolar oldu. Toplam kredilerin % 76,6’sı oteller tarafından kullanıldı. Otellerde takipteki kredi oranı bu ayda % 0,7 oldu.

2025 yılı yarısında yurt içinde seyahat eden kişi sayısı % artarak 24,68 milyon oldu. Ancak bu sayı 7 yıl önce 2019’da 26,62 ve 2018’de 26,83 milyondu. Yani yaklaşık % 10 gerideyiz. Ülke içinde yapılan toplam seyahat sayısı da aynı kalarak 29,72 milyon oldu. 2019’da 33,5 milyon dolayında idi. Yani düşüş yine % 10 dolayında.

Yapılan gecelemeler 184,53 milyona geldi. 2019’da 236,8 milyon dolayında idi. Yani düşüş % 20’den fazla. Bir tek artan fiyatlardan dolayı harcamalar, 2025’te % 30 (Dolar bazında % 9) artmış görünüyor. Özetle artan pahalılık, daha az gecelemeye yol açtı. İiçerde seyahati olanaksız kıldı.

2025 yılı Ocak-Eylül döneminde, Konaklama ve Yiyecek İçecek alanında kurulan şirket sayısı % 6,3 dolayında artarak 6503 adede yükseldi. Kapanan şirket sayısı da % 4,1 artarak 1070’e geldi. Konaklama ve Yiyecek İçecek alanında Gerçek kişi firmaları açılışı % 1,2 artarak 412 adede, kapanan gerçek kişi firmaları da % 4,7 düşerek 590 oldu.