İLKE Vakfı 11 Alanda Mercek Tuttu: Türkiye Yaşlanan ve Küçülen Bir Topluma Dönüşüyor

İLKE Vakfı’nın “Toplumun Görünümü 2025” raporu, Türkiye’nin demografik dönüşümünü 11 ayrı alanda veriyle ortaya koyuyor.

İLKE İlim Kültür Eğitim Vakfı, “Toplumun Görünümü” araştırma dizisinin beşinci raporu olan **”Toplumun Görünümü 2025: Demografik ve Toplumsal Dönüşüm”**i kamuoyuyla paylaştı. TODAM (Toplumsal Düşünce ve Araştırmalar Merkezi) tarafından hazırlanan rapor; nüfus, hanehalkı ve aile, sağlık ve yaşlanma, eğitim, ekonomi, çalışma hayatı, refah ve eşitsizlik, göç, hukuk, kültür-sanat ile çevre ve enerji olmak üzere 11 ayrı alanda Türkiye’nin geçirdiği dönüşümü TÜİK’in kamuya açık verileri ışığında ele alıyor.

Doğurganlık düşüyor, nüfus yaşlanıyor

Raporun editörü Marmara Üniversitesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Mehmet Fatih Aysan, Türkiye’nin doğurganlık hızının tarihinin en düşük seviyelerine gerilediğini vurguluyor. Rapora göre Türkiye, Ukrayna, Arjantin, Şili, Çin ve Güney Kore gibi doğurganlığı hızla düşen ülkeler arasında yer alıyor.

Aktif yaşlanma endeksi Türkiye’de 30, Avrupa Birliği ortalamasında ise 37 civarında. Aysan, bu farkın “yaşlanan toplumun ihtiyaçları üzerine daha fazla politika üretmemiz gerektiğini gösterdiğini” belirtiyor.

Haneler küçülüyor, tek kişilik haneler hızla artıyor

Ortalama hanehalkı büyüklüğü 2010’ların başındaki 3,8 seviyesinden günümüzde 3,08’e geriledi; buna karşılık toplam hane sayısı arttı. Tek kişilik hanelerin oranı 2014-2025 arasındaki 11 yılda yüzde 14’ten yüzde 21’e yükseldi. Aynı dönemde çekirdek ailenin oranı yüzde 45’lerden yüzde 37’ye, geniş ailenin oranı ise yüzde 16’dan yüzde 13’e düştü.

İlk evlenme yaşı kadın ve erkekte 30’lu yaşlara ulaşmış durumda; eğitimli bireylerde bu yaş daha da yükseliyor. Rapor, bunun doğurganlığı etkileyen önemli bir etken olduğuna dikkat çekiyor.

Eğitimde belirgin iyileşme

Rapor, eğitim göstergelerinde dikkat çekici bir iyileşmeye işaret ediyor. Lisans mezunlarının oranı 2008’de yüzde 9 iken yüzde 21’e, lise mezunlarının oranı yüzde 17’den yüzde 24’e yükseldi. İlkokul mezunlarının oranı yüzde 54’ten yüzde 43’e, okuma yazma bilmeyenlerin oranı ise yüzde 12’den yüzde 3’e geriledi. Bu göstergeler OECD ve Avrupa Birliği ortalamalarına yaklaşıyor.

“Türkiye’de neler oluyor?” sorusuna veriyle yanıt

Rapor; Prof. Dr. Mehmet Fatih Aysan editörlüğünde, Alim Arlı, Emine Özmete, Halim Baş, Hediyetullah Aydeniz, Mehmet Ali Eryurt, Murat Anıl Mercan, Nihat Bulut, Orhan Koçak, Rana Atabay Kuşçu, Şeyma Ayyıldız ve Yusuf Süha Kulu’nun katkılarıyla hazırlandı. Çalışma, Türkiye’nin karşı karşıya olduğu toplumsal dönüşümleri verilerle anlamayı, tartışmayı v