İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) araştırmacılarının Avrupa Yerbilimleri Birliği (EGU) Konferansı’nda sunduğu çalışma, Türkiye’de sıcak hava dalgalarının son yıllarda benzeri görülmemiş seviyelere ulaştığını ortaya koydu. Gelecek projeksiyonları ise 5 büyük şehir için tehlikenin boyutunu gözler önüne seriyor.

75 YILIN EN ŞİDDETLİ SICAKLARI YAŞANDI

İTÜ Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi İklim Bilimi ve Meteoroloji Mühendisliği Bölümü Öğretim Üyesi Prof. Dr. Barış Önol ile Meteoroloji Mühendisi Tolga Karakaya tarafından yürütülen çalışmada, Türkiye’deki sıcak hava dalgalarının 1950-2025 dönemindeki değişimi incelendi.

“Sıcak Hava Dalgası Büyüklük İndeksi (HWMId)” verilerine dayanan araştırmaya göre, 2023 ve 2025 yazları son 75 yılın en güçlü sıcak hava dalgalarına sahne oldu.

• 2023 Yazı: Sıcak hava dalgalarının büyüklüğü referans döneme göre 7 kattan fazla arttı.
• 2025 Yazı: Sıcak hava dalgası şiddeti referans dönemin yaklaşık 11 katına ulaştı.
• 2024 Yazı: Ortalama yaz sıcaklığı 26,1 derece ile rekor kırdı.

2010 SONRASI KORKUTAN REJİM DEĞİŞİMİ

Araştırma, 2010 yılı sonrasında sıcak hava dalgalarının şiddetinde belirgin bir rejim değişimi yaşandığını gösterdi. Yıllık gerçekleşen sıcak hava dalgalarının toplam şiddet ortalamaları, tarihsel referans dönemin yaklaşık 3 katına çıktı. Uzmanlar, ortalama yaz sıcaklıklarının rekor kırması ile en şiddetli sıcak hava dalgalarının her zaman birebir örtüşmediğini; atmosferik blokajlar, deniz yüzeyi sıcaklıkları, kuraklık ve toprak nemi gibi faktörlerin süreci karmaşıklaştırdığını belirtti.

BİLİM İNSANLARINDAN UYARI: 5 İL BÜYÜK RİSK ALTINDA

Türkiye ve Doğu Akdeniz bölgesinde iklim rejiminin temelden değiştiğine dikkat çeken bilim insanları, Birleşmiş Milletler Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli’nin (IPCC) kötümser senaryosuna dayanarak 5 kritik şehir için uyarıda bulundu.

1976-2005 yıllarında yılda ortalama sadece 3-5 gün aşırı sıcak hava dalgasına maruz kalan illerdeki değişim öngörüleri şöyle:

• İstanbul: Yakın gelecekte (2021-2050) sıcak gün sayısı 16 güne, yüzyılın ikinci yarısında (2051-2080) ise 38 güne çıkacak.
• Ankara: Yakın gelecekte 16 güne, yüzyılın ikinci yarısında 38 güne yükselecek.
• Antalya: Yakın gelecekte 18 güne, yüzyılın ikinci yarısında 40 güne ulaşacak.
• Konya: Yakın gelecekte 16 güne, yüzyılın ikinci yarısında 40 güne çıkacak.
• İzmir: En yüksek risk altındaki kent olarak öne çıkıyor. Yakın gelecekte 23 güne çıkması beklenen aşırı sıcak gün sayısı, yüzyılın ikinci yarısında 53 güne kadar fırlayacak.