Efes’te

kültürel

miras

krizi…

 

Necdet B.SİVASLI

 

UNESCO Dünya Mirası Listesi’ndeki Efes Antik Kenti çevresinde yürütülen geniş çaplı proje tartışma yarattı. Uzmanlar alanın konumuna dikkat çekiyor. İşin içine siyaset girince şekil değişiyor.

Bizde o kadar yer varken, neden hep tarihi, kültürel ve SİT alanlarını talan ediyoruz? Bu kadar zenginliğimizi bir çırpıda yok ediyoruz. Korunması gereken yerleri korumuyoruz. Şimdi de Efes gibi bir yerde kültürel miras krizi yaşamaya başladık yazık.

Efes Antik Kenti’nin yakınında yürütülen yaklaşık 130 bin metrekarelik proje kamuoyunda tartışmalara yol açtı.

Bölgede devam eden çalışmaların sit alanı sınırları ve kültürel miras açısından risk taşıyıp taşımadığı gündeme geldi. Konuya ilişkin uzmanlardan uyarılar gelirken, Kültür ve Turizm Bakanlığı’ndan henüz resmi bir açıklama yapılmadı.

Efes üzerine çalışmaları bulunan arkeologlar, söz konusu alanda geçmiş yıllarda yapılan araştırmalarda tapınak ve kilise kalıntılarına rastlandığını belirtiyor. Bu nedenle yürütülen hafriyat çalışmalarının bilimsel denetim altında ve şeffaf biçimde yürütülmesi gerektiği ifade ediliyor.

Uzmanlar, UNESCO alan yönetim planı, 2863 sayılı Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kanunu ve mevcut imar planları çerçevesinde sürecin kamuoyuna açık şekilde değerlendirilmesi çağrısında bulunuyor.

Efes ve Kuşadası hattında özellikle kruvaziyer turizmi kaynaklı yoğunluk son dönemde dikkat çekiyor. Limana yanaşan gemi sayısındaki artış, antik kente ulaşım ve otopark kapasitesi konusunu yeniden gündeme taşıdı. Mevcut otopark alanlarının yetersiz kaldığı, yoğun günlerde uzun araç kuyrukları oluştuğu belirtiliyor.  Ancak uzmanlar, ihtiyaç gerekçesiyle yapılacak her düzenlemenin tarihi dokuyu gözetmesi gerektiğini vurguluyor.

Konu Meclis’e de taşındı. CHP İzmir Milletvekili Deniz Yücel, Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy’un yanıtlaması istemiyle soru önergesi verdi. Önergede projenin hukuki dayanağı, sit alanı sınırları ve arkeolojik koruma önlemleri soruldu. Bakanlık tarafından ise şu ana kadar kamuoyuna yapılmış ayrıntılı bir bilgilendirme bulunmuyor.

Efes, yalnızca turizm açısından değil, dini ve kültürel miras bakımından da dünya ölçeğinde öneme sahip bir alan olarak kabul ediliyor. Var olan değerlerimizi kendi ellerimizle yok ediyoruz.

Devam eden çalışmalara ilişkin sürecin nasıl şekilleneceği ve resmî açıklamanın ne zaman yapılacağı merakla bekleniyor.