LOZAN BARIŞ KONFERANSI SÜREKLİ OKUNMALIDIR

YAHYA AKSOY

Lozan Barış Konferansı (11 Kasım 1922–24 Temmuz 1923), İsviçre'nin Lozan (Lausanne) şehrinde 8 ay
süren, Kurtuluş Savaşı sonrasında tamamen geçersiz kalmış olan Sevr Antlaşması'nın yerine geçecek
Lozan Antlaşması'nın görüşüldüğü konferanstır. Konferansa Türkiye, Britanya, Fransa, İtalya,
Yunanistan, Sırp-Hırvat-Sloven Krallığı ve Japonya katılmıştır. ABD gözlemci olarak katılmıştır.
Boğazların görüşüldüğü komisyona ise Sovyetler Birliği, Romanya ve Bulgarisan da katılmıştır.
Lozan Konferansı'nı açan İsviçre Federal Konseyi Başkanı (o dönemki unvanıyla Konfederasyon
Başkanı) Eugène祕 Schulthess idi;
İngiltere Dışişleri Bakanı Curzon'un koordinatörlük ettiği konferansa Türk heyeti başdelegesi olarak
İsmet İnönü seçilmiştir. İsmet İnönü'nün Misak-ı Milli'den ödün vermemesi ve itilaf devletlerinin
taleplerinden vazgeçmemesi sebebiyle konferans zorlu geçmiş ve 3 Şubat 1923'te konferansa ara
verilmiştir.[2] 23 Nisan 1923'te ikinci oturum başlamış ve 23 Temmuz 1923'te Lozan Antlaşması
imzalanmıştır.
İsviçre Cumhurbaşkanı’nın Lozan Konferansı kapanış konuşması : “… Silahların çarpışması insanlar
için büyük acıların sebebidir. Fikirlerin çarpışmasından ışık fışkırır. Dünyada hiçbir millet, insanlığın
hayrına yardım etmek hakkından mahrum edilemez ve yardım yapmak vazifesinden çekinemez….
Bugün uzun seneler süren kahramanca bir savaştan sonra ülkeler silahlarını bırakıyorlar. Dileriz ki,
yaralarını sarmış ve sulhta çalışmalarına yeniden koyulmuş olsunlar….”
“…Büyük devrimci Mustafa Kemal Paşa’nın başlattığı hızla, mutlakiyetçi sultanlar rejimi yıkılmış ve
gerçekten laik bir devlet kurulmuştur. Millet tümüyle çağdaş uygarlıkların önünde yer almak için şevk
ile ilerleme yolunda bir atılım yapmıştır…” 1
“Atatürk, yalnız yeni Türkiye’nin sembolü değil, aynı zamanda çağımızın liderlerinden biridir.Türkiye,
bugün de O’nun izinde yürümektedir. “ 2
Mustafa Kemal Atatürk’ün ,istilacı İngiliz’lerin ve fransız’ların siyaset hakkında söyledikleri :
“…İngilizlerin her dediğine boyun eğecek olursak İngilizlerin ihtiraslarının önüne geçmeye imkân
kalmayacaktır( 5 Kasım 1918). /İngilizlerin gösterdikleri yolda kurtuluş çaresi aramak da abestir. Ve
netice olarak hüsran nedenidir(16 ağustos 1919)./ İngilizlerin hedefi :İç cepheyi çökertmekti(12
Ağustos 1922). / Bağımsızlığın önündeki engel : İngilizler ve Fransızlardır. Düşmanlarla uğraşmak için
sonuna kadar ve her türlü vasıtaya müracaat ederek çalışmaya azmettik( 24-25 Ekim 1919)./ 3
1-Venizelos /2 2-”Giovanni Leone, 1963 İtalyan Başbakanı …/ 3 24/25 Ekim 1919,1. Kolordu
Kumandanı Cafer Tayyar Beyefendi’ye (Gazi Mustafa Kemal,Nutuk/Vesikalar s. 356)